Latar Wingking:
Nalika Muhammad ngakeni nampi wahyu ngenani perkawis gaib, mboten wonten satunggal tiyang ugi ingkang saged nandesaken utawi nolak perkawis kasebat amargi para manungsa mboten nate mirsa Malaikat Gabriel. Ewasemanten, nalika wonten kadadosan sejarah ingkang dumadi sajroning gesangipun Muhammad, kathah tiyang ingkang saged dados seksi mripat kanthi LANGSUNG dhumateng prastawa sejarah kasebat, sarta piyambakipun sedaya ugi nyariyosaken kadadosan kasebat langkung tebih. Nanging, prekawis kagem umat Muslim inggih menika kathah saking kadadosan-kadadosan kasebat mbyak kasunyatan perkawis Muhammad sarta Islam sarta mbuktekaken bilih sedaya menika mboten leres.
Generasi-generasi salajengipun saking para pembela (apologet) Islam nglampahi kalih cara kagem ngendhaleni karusakan kasebat:
- Ingkang sepisan, piyambakipun sedaya damel-damel atusan ewu Hadith ingkang palsu kagem nglawan kadadosan-kadadosan ingkang leres.
- Kaping kalih, piyambakipun sedaya nyiptaken Ilm-ul-Hadith (Science of Hadith), ingkang dipunginakaken minangka PIRANTI kagem mastani saben kadadosan ingkang mbyak kasunyatanipun Muhammad/Islam minangka kadadosan ingkang RINGKIH sarta MBOTEN SAGED DIPUNPITADOS.
Mboten saged dipunbuktekaken bilih Ahadith menika palsu amargi sedaya tiyang ingkang nularaken (periwayat) hadith menika tiyang Muslim. Ewasemanten, kita taksih pinaringan kabegjan dene pasulayan (kontradiksi) wonten ing perkawis-perkawis palsu menika kadhangkala mbyak bilih perkawis kasebat namung dora.
Prastawa sigaripun rembulan dados conto klasik ngenani kados pundi sawetara tiyang Islam ngginakaken piranti kagem ngapusi saking ngelmu Hadith, ingkang dipunsebat Ilm-ul-Hadith, kagem ngesahaken cariyos-cariyos palsu minangka "Sahih Hadith" (tradisi ingkang leres). Wonten sawetara kasus, piyambakipun sedaya malah tumindak langkung tebih kanthi nyajikaken minangka "Mutawatir Hadith," satunggaling kategori ingkang dipunanggep langkung saged dipunpitados tinimbang Sahih Hadith.
Prastawa sigaripun rembulan
Kathah Ahadith ingkang sahih sarta dipunandharaken kanthi wiyar (Mutawatir) ingkang nandesaken dumadinipun prastawa sigaripun rembulan kasebat.
Ibn Kathir nyerat wonten ing tapsir ayat 54:1 (pranala):
قد كان هذا في زمان رسول الله صلى الله عليه وسلم، كما ورد ذلك في الأحاديث المتواترة بالأسانيد الصحيحة
Prastawa sigaripun rembulan kasebat dumadi wonten ing jaman Utusanipun Allah, manut dhumateng tradisi Mutawatir ingkang gadhah rante transmisi ingkang Sahih (asli).
Prastawa kasebat inggih menika kados ing ngandhap menika:
Para warga kitha Mekah nyuwun dhumateng Utusanipun Allah (Rasulullah) (ﷺ) kagem nedahaken satunggaling mukjizat. Pramila piyambakipun nedahaken rembulan ingkang sigar dados kalih perangan, ingkang wonten ing sela-selanipun piyambakipun sedaya saged mirsa redi Hira’.
Rujukan:
- Bukhari:3868
- Bukhari:3868
- Bukhari:3869
- Bukhari:3871
- Bukhari:3638
- Muslim:2802c
- Bukhari:3636
- Bukhari:3637
- Bukhari:3870
- Muslim:2800a
- Muslim:2802a
- Tirmidhi:2182
- Tirmidhi:3289
- … sarta taksih kathah sanesipun
Menika saestu kalebet tradisi ingkang dipundamel-damel (palsu) sarta dora ingkang dipunsumebaraken dening para periwayat Ahadith Muslim.
Bejanipun, Quran piyambak ndokumentasikaken panyuwunan saking para tiyang Pagan/Yahudi ingkang tansah nyuwun dhumateng Muhammad/Allah kagem nedahaken pratandha utawi mukjizat minangka bukti saking kanabianipun Muhammad. Ewasemanten, Muhammad/Allah mboten saged nedahaken satunggal-tunggalipun pratandha utawi mukjizat kasebat. Tinimbang nedahaken pratandha mukjizat, Quran malah maringi maneka warni ALASAN (panyelak) babagan mboten sagedipun Muhammad nindakaken mukjizat kasebat. Alasan-alasan (panyelak) wonten ing Quran menika antawisipun:
- Mboten sagedipun Muhammad nindakaken mukjizat amargi piyambakipun namung manungsa limrah.
- Kaputusane Allah kagem mboten ngutus mukjizat dhumateng Muhammad ing wekdal menika, amargi umat-umat saderengipun sampun nolak mukjizat saking para nabi jaman rumiyin.
- Allah mboten nedahaken mukjizat dhumateng para tiyang pagan amargi Allah sampun MUTUSAKEN bilih para tiyang pagan mboten badhe pikantuk pituduh.
- Panolakanipun Muhammad kagem nindakaken mukjizat kagem tiyang Yahudi amargi dosa-dosa saking para leluhuripun piyambakipun sedaya.
- Mboten wontenipun mukjizat ingkang dipun-ramalaken bilih langit badhe runtuh dhumateng para warga Mekah amargi wontenipun Muhammad ing sela-selaning piyambakipun sedaya, sarta Allah mboten kersa Muhammad ketaman cilaka amargi paukuman saking Ilahi kasebat.
Para Pamaca ingkang kinurmatan, mangga dipunpenggalihaken pitakenan-pitakenan menika:
- Menawi para warga Mekah saestu mirsa sigaripun rembulan kasebat, kenging menapa piyambakipun sedaya taksih nyuwun dhumateng Muhammad kagem mbeta mukjizat minangka bukti kanabianipun?
- Sarta kenging menapa Allah/Muhammad mboten ngginakaken prastawa sigaripun rembulan kasebat minangka bukti saking kanabianipun Muhammad?"
Ewasemanten, Quran tansah maringi maneka warni katrangan tanpa nate ngginakaken prastawa sigaripun rembulan ingkang dipundugi-dugi kasebat kagem mangsuli tantanganipun para tiyang pagan ingkang nyuwun mukjizat. Mboten namung Quran, nanging sedaya kitab Hadith ugi mboten nate nyariyosaken bilih Muhammad ngginakaken mukjizat sigaripun rembulan menika kagem mangsuli panyuwunan mukjizat saking para tiyang pagan.
Mangga kita pirsani rincian babagan Alasan-alasan (Panyelak) wonten ing Quran menika kagem mangertosi perkawis kasebat.
Alasan (Panyelak) Quran Kaping 1: Muhammad mboten saged nedahaken Mukjizat amargi piyambakipun namung manungsa biasa
Prastawa menika dumadi wonten ing kitha Mekah. Muhammad nate meden-medeni para warga Mekah, ngelingaken piyambakipun sedaya supados pitados dhumateng kanabianipun utawi nampi piwalesipun, kanthi mastani bilih Allah-ipun badhe ndamel langit runtuh dhumateng piyambakipun sedaya kanthi wujud tugelan-tugelan.
Quran 17:90-93: Sarta piyambakipun sedaya (tiyang musyrik Quraisy) mastani, "… Utawi panjenengan ndamel langit runtuh dhumateng kita kanthi wujud tugelan-tugelan KADOS INGKANG SAMPUN PANJENENGAN SEBATAKEN (saderengipun)…
Sanyatanipun, para tiyang pagan Mekah mboten namung nampi tantangan saking Muhammad kasebat, nanging ugi nambahi panyuwunan sarta nyuwun dhumateng Muhammad kagem nedahaken mukjizat-mukjizat sanesipun supados piyambakipun sedaya saged pitados dhumateng kanabianipun.
Ewasemanten, Muhammad/Allah mboten saged netepi janji kasebat.
Pramila, Muhammad kepeksa nggadhahi ALASAN (PANYELAK) kagem nolak kegagalanipun kagem netepi janji sarta nedahaken mukjizat kasebat. Lan piyambakipun damel alasan kados ing ngandhap menika:
Quran 17:90-93:
Sarta piyambakipun sedaya (tiyang musyrik Quraisy) mastani, "Kita mboten badhe pitados dhumateng panjenengan saengga panjenengan saged mbroboshaken tuk banyu saking bumi kagem kita. Utawi [saengga] panjenengan nggadhahi kebon kurma sarta anggur banjur ndamel kali-kali mili kanthi deres wonten ing sela-selanipun [kanthi kathah]. Utawi panjenengan ndamel langit runtuh dhumateng kita kanthi wujud tugelan-tugelan kados ingkang sampun panjenengan sebataken (saderengipun) utawi panjenengan ngasoraken (ngrawuhaken) Allah sarta para malaikat wonten ing ngajeng kita. Utawi panjenengan nggadhahi griya saking pepaesan [inggih menika, emas] utawi panjenengan minggah dhumateng langit. Sarta [sanadyan makatena], kita mboten badhe pitados dhumateng minggahipun panjenengan kasebat saengga panjenengan saged ngedunaken kitab kagem kita ingkang saged kita waos." ** Dawuha: "Maha Suci Gustiku. (Kula mboten saged nindakaken nalika)**kula namung manungsa sarta utusan."
Ingkang nyerat Quran (inggih menika Muhammad piyambak) nyobi kagem mbeneraken kegagalanipun kagem nindakaken mukjizat kanthi mastani bilih piyambakipun namung satunggaling utusan sarta mboten saged nindakaken mukjizat.
Ewasemanten, para tiyang pagan Mekah maringi tantangan menika mboten namung dhumateng Muhammad nanging ugi dhumateng gustinipun Muhammad (inggih menika Allah ugi sampun kalebet kanthi otomatis wonten ing tantangan menika). Piyambakipun sedaya pitados bilih menawi Allah saestu wonten, Allah mesthi badhe nedahaken satunggaling mukjizat dhumateng piyambakipun sedaya.
Kajawi saking menika, inggih menika Muhammad/Allah piyambak ingkang nate janji bilih langit badhe runtuh dhumateng piyambakipun sedaya menawi mboten pitados dhumateng kanabianipun Muhammad. Nanging, Muhammad sarta Allah-ipun sami-sami mboten saged netepi janjinipun.
Salajengipun, menawi mboten wontenipun mukjizat saking Muhammad menika amargi peranipun ingkang namung minangka utusan biasa, kenging menapa para nabi saderengipun saged nedahaken mukjizat kagem mbuktekaken kanabianipun? Minangka conto:
- Nabi Isa saged ngendika nalika taksih bayi wonten ing ayunan, maringi gesang dhumateng peksi saking lempung, nyarasaken tiyang wuta sarta tiyang sakit kusta, sarta maringi gesang dhumateng tiyang ingkang sampun pejah kanthi idzinipun Gusti Allah (Quran 5:110 sarta 3:49).
- Nabi Musa nampi sanga mukjizat, kalebet tekenipun ingkang saged malih dados naga, astanipun ingkang saged sumunar, pageblug walang/kutu, kathahipun kodok, sarta pamisahan seganten kagem Bani Israil (Quran 17:101).
- Nabi Sulaiman mangertosi basaning sato kewan sarta peksi, ugi saged ngendhaleni jin sarta angin (Quran 27:16-17, 34:12-13),
- dene Nabi Yusuf saged nafsiraken impen sarta ngramalaken kahanan ingkang badhe dumadi ing tembe wingking (Quran 12:46-47, 40:51-52).
Sarta para warga Mekah menika leres wonten ing panyuwunanipun. Malah Quran ugi nyebataken pamawas (argumèn) piyambakipun sedaya:
Quran 21:5: Pramila supados piyambakipun mbeta pratandha dhumateng kita kados para [utusan] saderengipun ingkang dipunutus [kanthi mbeta mukjizat]."
Dene, menawi para nabi saderengipun saged nedahaken mukjizat sanadyan sami-sami manungsa biasa, kenging menapa Muhammad mboten saged?
Sarta salajengipun Quran mastani bilih Allah mboten badhe ngewahi TATA CARANIPUN (inggih menika Sunnah):
Quran 17:77: Menika kalebet Tata Caranipun Kita dhumateng para Utusan ingkang Kita utus saderengipun panjenengan. Panjenengan mboten badhe nemokaken owah-owahan wonten ing Tata Caranipun Kita (inggih menika Sunnah Allah).
Quran48:23: [Menika] tata caranipun Allah ingkang sampun netep saderengipun. Sarta panjenengan mboten badhe nate nemokaken owah-owahan wonten ing Tata Caranipun Allah.
Quran35:43: Nanging panjenengan mboten badhe nate nemokaken owah-owahan wonten ing tata caranipun Allah, sarta panjenengan mboten badhe nate nemokaken panyimpangan wonten ing tata caranipun Allah.
Quran nedahaken pasulayan (kontradiksi) babagan panyuwunan mukjizat saking para nabi. Wonten ing satunggaling perkawis, Quran mastani bilih para nabi mboten kedah nedahaken mukjizat minangka bukti kanabianipun, nanging wonten ing perkawis sanesipun, Quran nyariyosaken bilih para nabi jaman rumiyin nindakaken mukjizat kagem mbuktekaken kaleresanipun. Menika nuwuhaken pitakenan: Kenging menapa para nabi jaman rumiyin nedahaken mukjizat dhumateng para tiyang kafir, nanging Muhammad sarta Allah-ipun sami nolak nindakaken perkawis kasebat?
Wangsulanipun inggih menika amargi Quran namung nyariyosaken dongeng-dongeng fiktif babagan mukjizatipun para nabi jaman rumiyin, ingkang mboten saged dipunbuktekaken leresipun amargi dumadi wonten ing jaman ingkang tebih sanget ing jaman rumiyin. Kosok balinipun, nalika dhumateng Muhammad sarta Allah-ipun, piyambakipun sedaya dipunsuwun kagem nindakaken mukjizat kanthi nyata (real-time), wonten ing sangajenging mripatipun para tiyang Kafir Mekah ingkang nantang piyambakipun. Ewasemanten, piyambakipun sedaya mboten saged netepi panyuwunan menika.
Cathetan:
Alasan (panyelak) wonten ing ayat Quran menika ugi nantang tradisi-tradisi Islam ingkang dipunsebat Sahih (Ahadith) ingkang mastani bilih Muhammad nedahaken mukjizat sigaripun rembulan dhumateng para warga Mekah. Menawi Muhammad saestu nate nyigar rembulan, piyambakipun mesthi badhe nedahaken prastawa kasebat dhumateng para Kafir Mekah minangka bukti saking kanabianipun.
Alasan (Panyelak) Quran Kaping 2: Allah mboten badhe ngutus mukjizat dhumateng Muhammad ing wekdal menika amargi umat saking para nabi saderengipun nolak mukjizat kasebat
Prastawa menika ugi dumadi wonten ing kitha Mekah.
Quran 17:58-59:
وَإِن مِّن قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا ۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِى ٱلْكِتَٰبِ مَسْطُورًاوَمَا مَنَعَنَآ أَن نُّرْسِلَ بِٱلْءَايَٰتِ إِلَّآ أَن كَذَّبَ بِهَا ٱلْأَوَّلُونَ ۚ
Mboten wonten satunggal-tunggalipun pedunung (negeri) kajaba Kita badhe nyirnakaken piyambakipun sedaya saderengipun Dinten Kiamat utawi maringi paukuman kanthi Siksa ingkang awrat sanget: perkawis kasebat sampun sinerat wonten ing Kitab (ingkang abadi).Sarta Kita NYEGAH (NOMPAN)saking ngutus pratandha-pratandha (ingkang wonten ing ngajengipun tiyang Kafir Mekah), namung amargi tiyang-tiyang ing jaman rumiyin sampun nolak pratandha kasebat minangka perkawis dora.
Para warga Mekah tansah nyuwun mukjizat dhumateng Muhammad kanthi bola-bali, nanging piyambakipun tansah maringi alasan-alasan enggal kagem nolak panyuwunan kasebat. Saderengipun, Muhammad mastani bilih piyambakipun mboten saged nindakaken mukjizat amargi namung manungsa biasa. Nanging alasan kasebat ringkih sanget amargi tantangan kasebat mboten namung dhumateng Muhammad piyambak, nanging gustinipun (inggih menika Allah) ugi sampun kalebet kanthi otomatis wonten ing tantangan kasebat.
Kanthi makaten, Muhammad kepeksa ngewahi alasanipun. Ing wekdal menika, piyambakipun maringi alasan enggal bilih Allah sampun mboten ngutus mukjizat/pratandha enggal amargi tiyang-tiyang jaman rumiyin sampun nolak pratandha-pratandha kasebat.
Kanthi tembung ingkang langkung prasaja, tata caranipun Allah (inggih menika Sunnah Allah) dipunanggep owah nalika tiyang-tiyang jaman rumiyin nolak pratandha kasebat. Ewasemanten, perkawis menika nalisir (kontradiksi) kaliyan PRANYATAN wonten ing Quran bilih Sunnah Allah mboten badhe nate owah.
Kados tembung unen-unen, wonten pundi wonten pasulayan (kontradiksi), wonten mriku wonten kedoran.
Salajengipun, kedah dipunmangertosi bilih wonten ugi kacatetan wonten ing Ayat 58:
Quran 17:58:
Mboten wonten satunggal-tunggalipun pedunung (negeri) kajaba Kita badhe nyirnakaken piyambakipun sedaya saderengipun Dinten Kiamat utawi maringi paukuman kanthi Siksa ingkang awrat sanget: perkawis kasebat sampun sinerat wonten ing Kitab (ingkang abadi).
Muhammad nyariyosaken maneka dongeng wonten ing Quran babagan nabi-nabi jaman rumiyin kados ta kaum Tsamud, ’Ad, sarta Nabi Saleh, lan sapanunggalanipun, kanthi nggambaraken kados pundi masyarakat kasebat dipunpunahaken dening Allah. Muhammad nggadhahi penggalih bilih mboten wonten tiyang ingkang saged mriksa leresipun cariyos kasebat kanthi tindak dhumateng jaman rumiyin. Nanging, piyambakipun damel kalepatan ingkang ageng sanget.
Prekawisipun inggih menika, miturut Quran, Nabi Isa ugi nindakaken mukjizat wonten ing ngajengipun tiyang Yahudi sarta Romawi. Piyambakipun saged ngendika nalika taksih bayi wonten ing ayunan, maringi gesang dhumateng peksi saking lempung, nyarasaken tiyang wuta sarta tiyang sakit kusta, sarta ugi nguripaken tiyang ingkang sampun pejah, sedaya menika kanthi idzinipun Gusti Allah (Quran 5:110 sarta 3:49). Nanging, mboten wonten tiyang Yahudi utawi tiyang Romawi ingkang pitados dhumateng piyambakipun. Sanadyan makaten, mboten wonten tiyang Yahudi utawi tiyang Romawi ing jamanipun Nabi Isa ingkang dipunsirnakaken(ingkang sepisan malih nalisir saking Janji Karusakan wonten ing Quran).
Prastawa Nabi Isa dumadi wonten ing jaman ingkang mboten tebih sanget saderengipun, saengga saged dipunbuktekaken leresipun lumantar cathetan sejarah. Kanthi makaten, pranyatan wonten ing Quran menika kabukten minangka dora.
Alasan (Panyelak) Kaping 3: Muhammad mboten kedah nyuwun Mukjizat dhumateng Allah amargi Allah sampun mbalasaraken para tiyang Pagan
Salajengipun, kalih alasan saderengipun saestu mboten saged ndamel tiyang pitados babagan mboten sagedipun Muhammad/Allah nedahaken mukjizat. Piyambakipun sedaya tansah nyuwun dhumateng Muhammad kagem mbeta mukjizat minangka bukti kanabianipun. Kagem nolak panyuwunan kasebat, Muhammad maringi alasan sanesipun:
- Piyambakipun (Muhammad) mboten saged nyuwun mukjizat dhumateng Allah amargi Allah mboten kersa para tiyang pagan menika pikantuk pituduh.
- Sarta menawi piyambakipun (Muhammad) tansah meksa nyuwun mukjizat dhumateng Allah, Allah badhe maringi paukuman dhumateng piyambakipun, sarta piyambakipun (Muhammad) badhe kalebet wonten ing golonganipun tiyang-tiyang ingkang bodho.
Quran 6:35:
وَإِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ ٱسْتَطَعْتَ أَن تَبْتَغِىَ نَفَقًا فِى ٱلْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِى ٱلسَّمَآءِ فَتَأْتِيَهُم بِـَٔايَةٍ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ Lَجَمَعَهُمْ عَلَى ٱلْهُدَىٰ ۚ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْجَٰهِلِينَ
Menawi panjenengan (O Muhammad) rumaos awrat dhumateng panolakan saking para tiyang kafir, pramila padosa trowongan dhumateng bumi utawi andha dhumateng langit supados saged mbeta satunggaling PRATANDHA, nanging [emut bilih], menawi Allah ngersakaken, Gusti Allah mesthi badhe paring pituduh dhumateng sedaya tiyang kasebat. Aja dadi wong sing bodho (kanthi nyuwun PRATANDHA dhumateng Allah).
Sekali malih, ayat menika dados bukti bilih mboten wonten satunggal-tunggalipun mukjizat ingkang dipuntedahaken dhumateng para tiyang kafir Mekah dening Muhammad/Allah.
Alasan (Panyelak) Quran Kaping 4: Muhammad mboten badhe nedahaken mukjizat dhumateng tiyang Yahudi amargi para leluhuripun sampun nindakaken dosa
Prastawa menika dumadi sasampunipun Muhammad hijrah dhumateng kitha Madinah nalika piyambakipun kedah mbuktekaken kanabianipun dhumateng tiyang Yahudi ing Madinah.
Kitab Suci (Alkitab) ngemot sawetara ayat ingkang nedahaken mukjizat nampi kurbanipun manungsa lumantar rawuhipun latu gaib saking langit ingkang manggang kurban kasebat. Prastawa-prastawa menika saged dipunpangpanggihaken wonten ing ayat-ayat kados ta Hakim-hakim 6:20-21, 13:19-20, sarta 2 Babad 7:1-2.
Sanyatanipun, Muhammad sampun nindakaken kalepatan, sarta piyambakipun saderengipun ugi sampun nandesaken cara mukjizat latu menika wonten ing Quran 5:27, sajroning cariyos nabi Adam sarta para putranipun, ing pundi wonten latu ingkang rawuh banjur ngentekaken kurban saking salah satunggaling putra ingkang nindakaken kurban wedhus.
Quran5:27:
Cariyosaken dhumateng piyambakipun sedaya kanthi leres cariyos babagan kalih putra Adam. Nalika kekalihipun sami masrahaken kurban (dhumateng Allah): kurban kasebat dipunnampi saking salah satunggalipun, nanging mboten dipunnampi saking satunggalipun sanes.
Tafsir Tabari, wonten ing ngandhapipun ayat 5:27 (pranala):
Dipuncariyosaken saking as-Suddi, wonten ing riwayating saking Abu Maalik sarta saking Abu Saalih saking Ibn ’Abbaas, sarta saking Murrah saking Ibn Mas’ood, sarta saking sawetara sahabat Nabi (mugi-mugi sholawat sarta salam saking Allah tansah katur dhumateng piyambakipun): … Habil (Abel) masrahaken kurban arupi cempe ingkang lemu minangka kurbanipun, dene Qabil (Cain) masrahaken satunggel gandum nanging kanthi sesideman mundhut sarta nedha saperangan ageng saking gandum kasebat. Salajengipun, wonten latu ingkang mudhun saking langit banjur manggang kurbanipun Habil, dene kurbanipun Qabil tetep mboten ketaman menapa-menapa sarta mboten dipunnampi. Amargi perkawis kasebat, Qabil duka sanget banjur meden-medeni badhe mejahi Habil, sarta sumpah bilih piyambakipun mboten badhe marengaken Habil krama kaliyan rayinipun.
Drajat:Sahih (Albani)
Pramila, nalika Muhammad nandesaken kanabianipun, para tiyang Yahudi nyuwun dhumateng piyambakipun supados maringi bukti lumantar nedahaken mukjizat, inggih menika latu ingkang manggang kurbanipun.
Muhammad rumaos mboten saged nolak panyuwunan menika kanthi langsung, amargi piyambakipun sampun ngakoni perkawis kasebat wonten ing cariyos Adam ing Quran.
Nanging Muhammad ngginakaken cara sanesipun kanthi maringi alasan enggal. Piyambakipun nampi bilih mukjizat latu ingkang nampi kurban kasebat menika leres, nanging piyambakipun nolak kagem nedahaken mukjizat kasebat. Piyambakipun mbeneraken mboten sagedipun nedahaken mukjizat menika kanthi nuduh para tiyang Yahudi Madinah bilih para leluhuripun sampun nindakaken dosa ageng kanthi mejahi para nabi saderengipun.
Quran3:183:
Piyambakipun sedaya (tiyang Yahudi) mastani: "Allah sampun mundhut janji kita supados mboten pitados dhumateng utusan pundi kemawon saengga piyambakipun nedahaken kurban dhumateng kita ingkang dipunpanggang dening latu (Saking langit)." Dawuha: "Sanyatane sampun wonten para utusan saderengipun kula ingkang rawuh dhumateng panjenengan, kanthi mbeta pratandha-pratandha ingkang cetha, malah ugi mbeta menapa ingkang panjenengan suwun: nanging kenging menapa panjenengan sedaya sami mejahi para utusan kasebat, menawi panjenengan sedaya menika tiyang ingkang leres?"
Ewasemanten, alasan saking ingkang nyerat Quran menika mboten saged dipunanggep leres lumantar panaliten kanthi sawetara sebab.
Ingkang sepisan, mboten leres menawi maringi paukuman dhumateng satunggaling tiyang amargi dosa-dosa saking para leluhuripun. Wonten ing perkawis menika, ingkang nyerat Quran sanyatanipun nuntut tiyang Yahudi ing jamanipun supados tanggung jawab dhumateng tumindakipun para leluhuripun piyambakipun sedaya. Perkawis menika nalisir saking konsep keadilan Ilahi, ingkang mboten maringi kalepatan kanthi dhasar silsilah katurunan.
Mboten ta Quran piyambak nandesaken bilih mboten wonten satunggal tiyang ugi ingkang kedah nanggung tumindakipun tiyang sanes?
Quran 6:164:
Dawuha, "Utawi wonten sanesipun Allah ingkang kedah kula padosi minangka pangeran, dene piyambakipun menika Pangeranipun sedaya perkawis? Sarta saben-saben jiwa mboten nindakaken [kalepatan] kajaba dhumateng piyambakipun piyambak, sarta mboten wonten tiyang ingkang nyunggi momotan badhe nanggung momotan saking tiyang sanes.”
Kaping kalih, para tiyang Yahudi ing jamanipun Muhammad nggadhahi kapitadosan ingkang kiyat dhumateng kitab sucinipun piyambak, ingkang ugi nandesaken bilih bukti kanabian menika kedah ngliwati tes mukjizat kanthi sukses. Menika saged dipunmangertosi bilih piyambakipun sedaya badhe nyuwun bukti ingkang sami dhumateng Muhammad, sarta nalika Muhammad mboten saged nedahaken, piyambakipun sedaya nolak pranyatan kanabianipun. Panolakan menika mboten saged dipunanggep minangka kalepatanipun piyambakipun sedaya, amargi piyambakipun sedaya namung ngetutaken piwulang ingkang sampun sinerat wonten ing kitab sucinipun piyambak.
Ironisipun, nalika kitab suci Yahudi dipunanggep ngramalaken rawuhipun Muhammad (manut pranyatan saking umat Muslim), Muhammad ngajeng-ajeng supados tiyang Yahudi ngetutaken kitab sucinipun piyambak. Nanging, nalika kitab suci ingkang sami maringi piwulang supados nyuwun mukjizat latu minangka bukti kanabian, Muhammad malah kersa supados piyambakipun sedaya nilaraken syarat kasebat. Standar ganda menika nuwuhaken pitakenan babagan konsistensi sarta keadilan.
Kaping tiga, ingkang nyerat Quran nalisir saking pranyatanipun piyambak wonten ing naskah kasebat. Quran tansah nandesaken bilih tata caranipun Allah mboten badhe owah. Nanging, wonten ing perkawis menika, Muhammad nyimpang saking prinsip kasebat kanthi nolak mukjizat latu minangka bukti kanabian ingkang sah.
Quran48:23: [Menika] tata caranipun Allah ingkang sampun netep saderengipun. Sarta panjenengan mboten badhe nate nemokaken owah-owahan wonten ing Tata Caranipun Allah.
Quran35:43: ** Nanging panjenengan mboten badhe nate nemokaken owah-owahan wonten ing tata caranipun Allah, sarta panjenengan mboten badhe nate nemokaken panyimpangan wonten ing tata caranipun Allah.**
Amargi Muhammad mboten saged nindakaken mukjizat latu wonten ing ngajengipun tiyang Yahudi, dumadakan wonten owah-owahan wonten ing tata caranipun Allah kagem nyocogaken kaliyan mboten sagedipun Muhammad nedahaken mukjizat.
Kaping sekapat, kedah dipunmangertosi bilih menawi dipunbandingaken kaliyan leluhuripun tiyang Yahudi, para leluhuripun tiyang pagan Mekah (Musyrikin) mboten nggadhahi sejarah mejahi para nabi. Nanging, Muhammad ugi mboten nedahaken satunggal-tunggalipun mukjizat dhumateng piyambakipun sedaya kanthi damel alasan-alasan sanesipun.
Muhammad kabiyak sanget kasunyatanipun wonten ing prastawa menika, saengga sanadyan piyambakipun sampun nyobi kiyat-kiyat kagem ndamel tiyang Yahudi Madinah remen ing wiwitan (kanthi ngginakaken maneka angger-angger saking Kitab Suci dhumateng Syariat Islam), mboten wonten sanadyan namung 10 tiyang Yahudi Madinah ingkang pitados dhumateng piyambakipun sarta mlebet Islam;
Prophet ngendika: ["Saupama wonten sedasa tiyang Yahudi kemawon ingkang pitados dhumateng kula, mesthi sedaya tiyang Yahudi badhe pitados dhumateng kula."]{._7s4syPYtk5hfUIjySXcRE}
Alasan (Panyelak) Quran Kaping 5: Mukjizat Langit Runtuh dhumateng Warga Mekah Mboten Dumadi Amargi Wontenipun Muhammad wonten ing Sela-selanipun Piyambakipun Sedaya
Prastawa menika dumadi wonten ing Madinah salajengipun, sasampunipun Muhammad ugi mboten saged nedahaken mukjizat latu dhumateng tiyang Yahudi.
Quran 8:32:
Sarta nalika piyambakipun sedaya [Warga Mekah] mastani, "Dhuh Allah, menawi menika saestu kaleresan saking Panjenengan, pramila jawahaken sela saking langit dhumateng kita utawi paringana siksa ingkang nglarani dhumateng kita." Nanging Allah mboten badhe paring paukuman dhumateng piyambakipun sedaya nalika panjenengan, [O Muhammad], wonten ing sela-selanipun piyambakipun sedaya, sarta Allah mboten badhe paring paukuman dhumateng piyambakipun sedaya nalika piyambakipun sedaya sami nyuwun pangapunten.
Ayat menika dipunturunaken wonten ing Madinah sasampunipun Perang Badr (wonten ing Taun Kaping 2 Hijriah), ing pundi Muhammad pikantuk kamenangan lumantar nglawan para tiyang pagan Mekah.
Mboten ta menika aneh sarta lucu sanget bilih SASAMPUNIPUN KATHAH TAUN, Allah nembe kemutan kagem nyariyosaken sebabipun kenging menapa Allah mboten ndamel langit runtuh dhumateng para tiyang pagan Mekah? Sajroning 13 taun gesangipun Muhammad wonten ing kitha Mekah, para tiyang pagan tansah nyuwun sarta nantang Muhammad/Allah supados netepi janjinipun, nanging Allah mboten ngendika satunggal tembung ugi.
Wonten kalih pitakenan malih ingkang prelu saking cariyos menika:
- Ingkang sepisan, kenging menapa Allah mboten milih kagem maringi paukuman dhumateng para warga Mekah lumantar mukjizat langit runtuh nalika Muhammad mboten wonten utawi sasampunipun piyambakipun hijrah dhumateng Madinah? Amargi mboten wontenipun paukuman saking Ilahi, para tiyang pagan Mekah saged nindakaken perang lumantar nglawan Muhammad, malah ugi mejahi kathah tiyang Muslim sarta ngantos tugel untunipun Muhammad wonten ing Perang Uhud. Nanging sanadyan untunipun Muhammad sampun tugel, sarta sanadyan Muhammad mboten wonten ing sela-selanipun piyambakipun sedaya, tetep kemawon mboten wonten langit ingkang runtuh dhumateng piyambakipun sedaya.
- Kaping kalih, para warga Mekah mboten namung nyuwun mukjizat paukuman; nanging piyambakipun sedaya ugi nyuwun mukjizat menapa kemawon (sanadyan tanpa wonten paukuman), kados dene mukjizat ingkang dipunalami dening para nabi saderengipun, ingkang saged dados bukti saking kanabianipun Muhammad.
Mangga dipunpirsani ayat ing ngandhap menika malih, ing pundi piyambakipun sedaya ugi nyuwun dhumateng Muhammad kagem nedahaken mukjizat pundi kemawon (sanadyan tanpa paukuman), sarta piyambakipun sedaya sampun samekta kagem pitados dhumateng kanabianipun.
Quran 17:90-93:
Sarta piyambakipun sedaya (tiyang musyrik Quraisy) mastani, "Kita mboten badhe pitados dhumateng panjenengan saengga (1) panjenengan saged mbroboshaken tuk banyu saking bumi kagem kita. (2) Utawi [saengga] panjenengan nggadhahi kebon kurma sarta anggur banjur ndamel kali-kali mili kanthi deres wonten ing sela-selanipun [kanthi kathah]. Utawi panjenengan ndamel LANGIT RUNTUH DHUMATENG KITA KANTHI WUJUD TUGELAN-TUGELAN KADOS INGKANG SAMPUN PANJENENGAN JANJIKAKEN (3) utawi panjenengan ngasoraken (ngrawuhaken) Allah sarta para malaikat wonten ing ngajeng kita. (4) Utawi panjenengan nggadhahi griya saking pepaesan [inggih menika, emas] (5) utawi panjenengan minggah dhumateng langit. Sarta [sanadyan makatena], kita mboten badhe pitados dhumateng minggahipun panjenengan kasebat saengga panjenengan saged ngedunaken kitab kagem kita ingkang saged kita waos." Dawuha: "Maha Suci Gustiku. (Kula mboten saged nindakaken nalika) kula namung manungsa sarta utusan."
Kanthi makaten, Muhammad sesarengan kaliyan Allah-ipun mboten saged nedahaken sanadyan namung satunggal mukjizat ingkang prasaja tanpa wontenipun paukuman, kados dene ingkang dumadi wonten ing nabi-nabi saderengipun.
Alasan (Panyelak) Islam: Prastawa sigaripun rembulan ugi wonten ing Quran
Para penceramah Islam mastani bilih ayat Quran ing ngandhap menika nandesaken bilih mukjizat sigaripun rembulan saestu nate dumadi.
Quran nandesaken bilih prastawa sigaripun rembulan saestu nate dumadi.
Quran 54:1
ٱقۡتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّٱلۡقَمَرُ
Terjemahan: Dinten sampun celak, sarta rembulan sampun sigar (Terjemahan dening Yusuf Ali)
Tata basa ingkang dipunginakaken kagem tembung وَٱنشَقَّ (sampun sigar) inggih menika "perfect verb فعل ماض" (Pirsani Situs Web CorpusQuran kagem tata basanipun) ingkang tegesipun prastawa menika sampun dumadi wonten ing jaman rumiyin.
Sarta kita mangsuli pranyatan menika kados ing ngandhap menika:
Ingkang sepisan: Ayat kasebat ngrembag babagan sigaripun rembulan wonten ing jaman ing tembe wingking
Pangertosan ingkang leres saking ayat menika inggih menika:
- Ayat menika mboten nyariyosaken babagan kadadosan ing ‘jaman rumiyin’ ing pundi rembulan sampun sigar.
- Nanging ayat menika minangka pasemon ingkang ngrembag babagan ‘TEMBE WINGKING’, ing pundi Dinten Kiamat BADHE rawuh.
- Sarta nalika dinten kasebat badhe rawuh, nembe wonten ing wekdal kasebat rembulan ugi badhe sigar.
- Sarta rembulan mboten badhe sigar dados KALIH perangan ingkang sami rata (kados dene ingkang dipunsebataken wonten ing Ahadith), nanging badhe sigar dhumateng KATHAH perangan (inggih menika ingkang tegesipun risak kanthi total).
Penterjemah Muslim M. A. S. Abdel Haleem nyerat wonten ing cathetan sikil saking ayat menika (pranala):
Basa Arab ngginakaken wangun jaman rumiyin, kados-kados Dinten kasebat sampun wonten ing mriki, kagem mbantu para pamaca/pamiarsa mbayangaken kados pundi prastawa kasebat badhe dumadi. Sawetara komentator tradisional nggadhahi pamawas bilih ayat menika nggambaraken prastawa nyata wonten ing jamanipun Nabi, nanging perkawis menika saestu nedahaken pungkasaning donya.
Wonten ugi Ulama Muslim tradisional, ingkang nyebataken perkawis ingkang sami:
https://en.wikipedia.org/wiki/Splitting_of_the_Moon{._3t5uN8xUmg0TOwRCOGQEcU target=“_blank” rel=“noopener nofollow ugc”}
Al-Raghib al-Isfahani, Al-Mawardi sarta Al-Zamakhshari wonten ing tapsir-tapsiripun, kajawi nyebataken mukjizat kasebat, ugi nyathet bilih perangan kaping kalih saking ayat 54:1 saged dipunwaos minangka "sarta rembulan badhe dipunsigar", ingkang nuduhaken salah satunggaling pratandha saking pungkasaning jaman manut piwulang Islam.
Minangka conto, pirsani ayat menika, ing pundi tata basa ingkang sami saking "perfect verb فعل ماض" dipunginakaken (mangga pirsani Situs Web CorpusQuran kagem tata basanipun):
Quran 55:37{._3t5uN8xUmg0TOwRCOGQEcU target=“_blank” rel=“noopener”}:
فَإِذَا ٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ
Nalika langit sampun sigar (Terjemahan dening Yusuf Ali)
Kaping kalih: Rembulan mboten badhe sigar dados Kalih perangan ingkang sami rata, nanging badhe sigar dados KATHAH perangan
Literatur Islam mastani bilih Muhammad nyigar rembulan dados kalih perangan ingkang sami rata.
Ewasemanten, tembung وَٱنشَقَّ wonten ing mriki mboten nggadhahi teges "sigar dados KALIH perangan ingkang sami rata", nanging dipunginakaken kagem teges "Karusakan Total" inggih menika "sigar/bebelah dados KATHAH perangan".
Minangka conto:
Quran 55:37{._3t5uN8xUmg0TOwRCOGQEcU target=“_blank” rel=“noopener nofollow ugc”}:
فَإِذَا ٱنشَقَّتِ ٱلسَّمَآءُ
Sarta nalika langit sampun sigar
Perkawis menika mboten nggadhahi teges bilih langit badhe sigar dados KALIH perangan ingkang sami rata, nanging tegesipun inggih menika karusakan total. Kados dene:
Quran 50:44{._3t5uN8xUmg0TOwRCOGQEcU target=“_blank” rel=“noopener”}:
یَوۡمَ تَشَقَّقُ الۡاَرۡضُ
Wonten ing dinten nalika bumi sampun sigar saking piyambakipun sedaya
Sekali malih, perkawis menika mboten nggadhahi teges bilih bumi badhe sigar dados Kalih perangan ingkang sami rata, nanging tegesipun inggih menika karusakan total.
Alasan (Panyelak) Islam: 3000 Ahadith babagan maneka mukjizat saking Nabi mboten saged klentu
Satunggaling pembela Islam nyerat:
Nilaraken Hadith kanthi sakabehipun supados saged mujudaken tesis panjenengan menika kalebet damel "strawman" amargi panjenengan mboten makarya wonten ing kerangka wutuh saking naskah-naskah agami ingkang dipunanut dening masyarakat agami. Kanthi makaten, argumèn panjenengan namung saged lumaku kanthi sah dhumateng para Penolak Hadith/Quranis, mboten dhumateng aliran utama Islam. Manut aliran utama Islam, wonten kathah sanget Hadith ingkang nedahaken bilih Nabi Muhammad (ﷺ) nindakaken mukjizat, sawetara ing antawisipun saestu kasebat wonten ing Quran [kados ta sigaripun rembulan, rute wengi sarta minggahipun].
Wangsulan Kita:
Mboten wonten satunggal-tunggalipun seksi saking mukjizat rute wengi sarta minggahipun ingkang dipundugi-dugi kasebat, saengga Muhammad mboten nate nyajikaken prastawa kasebat minangka bukti wonten ing ngajengipun tiyang Pagan/Yahudi.
Namung umat Muslim ingkang nganggep ngelmu hadith saged dipunpitados. Pramila, ngginakaken ngelmu kasebat minangka bukti wonten ing pirembagan menika saestu mboten wonten gunanipun, kajaba menawi panjenengan saged mbuktekaken bilih ngelmu hadith kasebat pancen saged dipunpitados.
Wonten kathah sanget Ahadith ingkang dipunsebat Sahih (asli) ingkang mastani dumadinipun prastawa sigaripun rembulan kasebat, kados dene ingkang dipunpangpanggihaken wonten ing:
- Bukhari:3868
- Bukhari:3868
- Bukhari:3869
- Bukhari:3871
- Bukhari:3638
- Muslim:2802c
- Bukhari:3636
- Bukhari:3637
- Bukhari:3870
- Muslim:2800a
- Muslim:2802a
- Tirmidhi:2182
- Tirmidhi:3289
- … sarta taksih kathah sanesipun (umat Muslim mastani bilih menika kalebet Ahadith Mutawatir babagan prekawis menika)
Ewasemanten, sedaya Ahadith kasebat nalisir kaliyan ayat-ayat Quran piyambak, ingkang nandesaken bilih Allah sampun mboten ngutus pratandha/mukjizat dhumateng para tiyang kafir ing jamanipun Muhammad, amargi umat-umat kafir saderengipun mboten nggatekaken pratandha/mukjizat kasebat (Quran 17:58-59).
Quran 17:58-59:
وَإِن مِّن قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا ۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِى ٱلْكِتَٰبِ مَسْطُورًا وَمَا مَنَعَنَآ أَن نُّرْسِلَ بِٱلْءَايَٰتِ إِلَّآ أَن كَذَّبَ بِهَا ٱلْأَوَّلُونَ ۚ
Mboten wonten satunggal-tunggalipun pedunung (negeri) kajaba Kita badhe nyirnakaken piyambakipun sedaya saderengipun Dinten Kiamat utawi maringi paukuman kanthi Siksa ingkang awrat sanget: perkawis kasebat sampun sinerat wonten ing Kitab (ingkang abadi). Sarta Kita NYEGAH (NOMPAN) saking ngutus pratandha-pratandha(ingkang wonten ing ngajengipun tiyang Kafir Mekah), namung amargi tiyang-tiyang ing jaman rumiyin sampun nolak pratandha kasebat minangka perkawis dora. (Dipun-terjemahaken dening Yusuf Ali)
Kanthi makaten, Muhammad piyambak mboten nate nyajikaken prastawa sigaripun rembulan menika minangka mukjizat saking kanabianipun, sanadyan wonten panyuwunan ingkang terus-terusan saking para warga Mekah kagem nedahaken mukjizat menapa kemawon.
Perkawis menika dados bukti ingkang cekap bilih prastawa sigaripun rembulan dening Muhammad mboten nate dumadi, sarta sedaya Ahadith ingkang dipunsebat Sahih (sarta Mutawatir) babagan prastawa kasebat mboten sanes namung perkawis ingkang dipundamel-damel dening umat Muslim.
Pramila, Ahadith mboten saged nate dipundadosaken gondhelan, amargi para periwayat hadith Muslim sami nindakaken pamalsuan Ahadith.
Menawi Ahadith Sahih (sarta Mutawatir) ingkang kathah sanget menika kabukten minangka palsu wonten ing prastawa sigaripun rembulan, pramila menapa jaminanipun bilih 3000 Ahadith sanesipun babagan mukjizat sanes ugi mboten kalebet palsu?
- Rincian
- Dipun-anyari Pungkasan: 12 Januari 2026
:::::
:::: :::::
:::::::::::::::
Kados pundi Nindakaken Evaluasi ingkang Adil Ngginakaken Model AI
Panduan prompt ingkang leres kagem ngevaluasi argumèn saking artikel menika kanthi bantuan AI:
Menawi panjenengan ugi kersa ngevaluasi argumèn saking artikel menika kanthi bantuan model AI, pramila gunakaken prompt ing ngandhap menika. Prompt menika meksa AI supados nindakaken tinjauan kanthi dhasar ingkang adil sarta mboten mihak.
Prompt:
Nalika mriksa artikel menika, emutana prinsip ing ngandhap menika:
Qur’an sarta Hadith mboten saged dipunginakaken minangka bukti saking kasucenipun piyambak. Karep ingkang sanyatane inggih menika kagem nemtokaken menapa Qur’an/Sunnah/Islam menika saestu saking Gusti, utawi menapa sedaya menika namung asil pakaryan manungsa, inggih menika menapa Muhammad piyambak ingkang nyiptaken wahyu kasebat.
Pramila:
- Qur’an sarta Hadith menika kalebet pranyatan (klaim), sanes bukti. Isinipun kedah dipunuji kaliyan ukuran saking njaba kados ta logika, konsistensi internal, kaleresan fakta, sarta ukuran moral kados dene keadilan.
- Tapsiran saking para ulama menika kalebet argumèn ingkang nyengkuyung Islam. Tapsiran kasebat mboten nggadhahi kekiyatan mutlak (otoritatif) sarta kedah dipunbiji ngginakaken akal kados dene argumèn sanesipun.
- Beban bukti wonten ing pranyatan bilih naskah-naskah menika saking Gusti Allah. Sanyatanipun mboten saged langsung dipunanggep saking Gusti.
Kanthi dhasar menika, pitakenanipun inggih menika: Menapa panolakan kritis wonten ing artikel menika mbyak wontenipun cacat ingkang mboten saged dipunlarasaken kaliyan akal/keadilan, utawi menapa argumèn para pembela Islam saged sukses njagi sistem kasebat saking tuduhan-tuduhan menika?
Kenging menapa prompt menika prelu sanget?
Model-model AI asring nganggep tapsiran saking para ulama Muslim minangka bukti ingkang nyata. Tapsiran kasebat saestu sanes bukti, nanging namung "argumèn" ingkang nyengkuyung Islam. Pramila, tapsiran ingkang nyengkuyung Islam menika saged leres utawi saged salah. Kajaba menawi AI dipunparingi mangertosi prabédan menika kanthi cetha, AI badhe terus nganggep saben tapsiran saking para ulama minangka bukti pungkasan kagem njagi Islam, saengga mboten wonten "kritik" dhumateng Quran sarta Hadith ingkang saged dipunanggep sah.
Note:
Wangsulan saking AI sanes kaputusan pungkasan. Kaputusan pungkasan kedah dipunpendhet dening panjenengan piyambak, kanthi ngginakaken akal sarta pangertosan panjenengan piyambak. Gunanipun AI namung mbantu ngatur sarta nganalisis argumèn, anggonipun dipunparingi panduan kanthi panduan ingkang cetha sarta adil.
::::::::::::::
Babagan Panyerat sarta Situs Web Menika
Babagan Panyerat:
Sedaya gagasan, argumèn, panaliten, struktur artikel, sarta kaputusan pungkasan menika gadhahan kula piyambak. Piranti AI namung dipunginakaken minangka asisten editor kagem ngapikaken tata basa, pilihan tembung, sagedipun dipunwaos, sarta kacethan.
Babagan Situs Web:
Situs web menika sanes platform ingkang “netral” utawi mligi akademis.
Mbayangaken kados dene wonten ing ruang sidang, ing pundi hakim utawi juri midhangetaken kalih pihak ingkang pasulayan.
Kita nggadhahi peran minangka salah satunggaling pihak. Sanes peran kita kagem dados netral. Tanggung jawab kita inggih menika nyajikaken perkawis kita kanthi leres, mawi argumèn sarta bukti.
Panjenengan, minangka pamaca, inggih menika hakim sarta juri. Peran panjenengan inggih menika tetep adil, mriksa sedaya pihak, nggagas kanthi premati, sarta salajengipun mendhet kaputusan panjenengan piyambak kanthi tulus.
**
**
:::: ::::: ::::::::::::::::::
Saged mardika kagem nyalin, ngowahi, nyimpen, utawi nyebaraken sedaya
artikel menika kados dene gadhahan panjenengan piyambak. :::
::: - Login - Kawicaksanan Privasi ::: :::::
(#top)
