Did Arabs really use to bury their newborn girls?

Diterbitkan: 10 Januari 2012

Seorang ahli akademik Arab Saudi yang kontroversi menyangkal dakwaan para sejarawan bahawa amalan menanam bayi perempuan hidup-hidup adalah perkara biasa pada zaman jahiliah di Semenanjung Arab, dan berhujah bahawa ayat Al-Quran yang merujuk kepada isu tersebut telah disalahtafsirkan.

Penyelidik dan ahli akademik Arab Saudi, Marzouk bin Tenbak, telah mencetuskan pelbagai kontroversi susulan penerbitan bukunya yang bertajuk “Girls’ Burial by Arabs: Between Illusion and Reality” (Amalan Menanam Anak Perempuan oleh Orang Arab: Antara Ilusi dan Realiti), yang menurut beliau adalah hasil daripada penyelidikan dan kajian mendalam selama tujuh tahun.

Buku tersebut, jelas bin Tenbak, merupakan hasil daripada beberapa persoalan yang mula timbul dalam pemikirannya ketika beliau merenung kembali tentang amalan menanam bayi perempuan sejurus selepas kelahiran mereka di bumi Arab pada zaman jahiliah, dan sama ada ia benar-benar sebuah tradisi yang kukuh pada masa itu seperti yang didakwa oleh kebanyakan sejarawan.

“Saya berasa amat terkejut apabila mendapati semua orang mempercayai bahawa amalan menanam anak perempuan ini adalah suatu perkara yang pasti berlaku. Bagi saya, ini adalah satu penghinaan terhadap maruah dan kehormatan bangsa Arab,” kongsi beliau kepada pihak Al Arabiya.

Bin Tenbak menjelaskan bahawa apabila beliau menjejaki asal-usul kisah-kisah mengenai penanaman bayi perempuan ini, beliau mendapati bahawa kisah-kisah tersebut tidak bersumberkan daripada rujukan yang boleh dipercayai.

“Saya mencabar sesiapa sahaja untuk mengemukakan bukti sahih yang menunjukkan bahawa amalan menanam anak perempuan ini menular luas seperti mana yang dipercayai oleh masyarakat umum.”

Bin Tenbak berhujah bahawa perkataan “ditanam” (al-maw’udah) dalam ayat Al-Quran tersebut digunakan dalam bentuk kata nama muannas (perempuan) bukanlah kerana ia merujuk secara khusus kepada anak perempuan, melainkan merujuk kepada jiwa (an-nafs) secara umum, yang merupakan kata nama muannas dalam tatabahasa bahasa Arab.

“Ayat tersebut sebenarnya merujuk kepada perbuatan menanam bayi yang lahir di luar ikatan perkahwinan yang sah, dan ia merangkumi kedua-dua bayi lelaki dan perempuan. Perkataan ‘ditanam hidup-hidup’ itu merujuk kepada jiwa murni anak kecil yang ditanam tersebut.”

Oleh itu, bin Tenbak berhujah bahawa ayat “dan apabila bayi yang ditanam hidup-hidup ditanya, kerana dosa apakah ia dibunuh” merujuk kepada semua anak luar nikah yang jiwanya tertanya-tanya mengapa mereka dibunuh, sedangkan mereka langsung tidak melakukan sebarang dosa.

Pembunuhan anak-anak tersebut, tambah bin Tenbak, disebut di dalam Al-Quran bagi merujuk kepada suatu amalan yang pernah berleluasa di pelbagai pelosok dunia, dan bukannya khusus di Semenanjung Arab semata-mata.

“Malah, amalan kejam ini masih lagi berlaku sehingga ke hari ini di beberapa buah tempat di dunia.”

Teori bin Tenbak mengenai penolakan amalan menanam anak perempuan ini telah menerima kritikan hebat daripada beberapa sejarawan dan pengkritik, yang berhujah bahawa pandangan itu tidak lebih daripada sekadar tafsiran peribadi beliau sendiri.

“Apa yang ditulis oleh bin Tenbak merupakan sudut pandang peribadi beliau, dan oleh itu ia sama sekali tidak boleh dianggap sebagai suatu kebenaran mutlak yang tidak boleh dipertikaikan,” tegas Saad bin Nasser al-Shathri, yang mengetuai jawatankuasa yang dibentuk bagi membincangkan kandungan buku bin Tenbak tersebut.

Shathri menambah bahawa tiada sebarang bukti kukuh yang menunjukkan bahawa ayat Al-Quran tersebut tidak merujuk kepada amalan menanam bayi perempuan secara khusus di Semenanjung Arab.

Bagi pendakwah Mohamed al-Najimi pula, teori bin Tenbak ini mungkin ada asasnya; beliau tidak menafikan bahawa sebahagian masyarakat Arab memang ada yang menanam anak perempuan hidup-hidup, namun beliau menegaskan bahawa amalan tersebut bukanlah dilakukan oleh orang Arab sahaja.

“Beliau sekadar mengemukakan satu lagi sudut pandang alternatif, namun tidak menafikan sepenuhnya kewujudan amalan tersebut. Meskipun para ulama tidak bersetuju dengan beliau, isu ini tetap terbuka untuk ruang perbincangan dan ijtihad,” jelas beliau.

Pandangan-pandangan Marzouk bin Tenbak sememangnya sering mencetuskan kontroversi di Arab Saudi, terutamanya pendirian beliau yang menentang penutupan premis perniagaan ketika masuknya waktu solat. Bin Tenbak menegaskan bahawa beliau tidak menentang seruan mengajak orang ramai untuk mendirikan solat, sebaliknya beliau menentang tindakan menghukum mereka yang tidak mematuhinya. Menurut beliau, nasihat keagamaan akan lebih berkesan sekiranya disampaikan dengan penuh kelembutan dan kasih sayang.

Kenyataan-kenyataan bin Tenbak mengenai sekularisme juga telah mencetuskan perdebatan hangat di dalam kerajaan tersebut.

“Sekularisme memelihara maruah setiap insan, amalan keagamaan mereka, serta hak mereka untuk hidup bersama,” ujar bin Tenbak seperti yang dipetik oleh akhbar al-Hayat yang berpangkalan di London.

Dalam sebuah syarahan yang disampaikan oleh beliau di Kelab Sastera Najran, bin Tenbak menyatakan bahawa amalan sekularisme di Britain langsung tidak menghalang pembinaan 1,500 buah masjid serta pusat Islam, dan tidak juga menghalang 3 juta umat Islam daripada menjalani kehidupan dengan aman di sana.

“Dan fahaman liberalisme di Eropah juga tidak pernah menghalang syiar Islam daripada terus berkembang mekar di sana,” tambah beliau dalam syarahan yang sama.

(Diterjemahkan daripada bahasa Arab oleh Sonia Farid)