Ringkesan Gancang / TL;DR
[Hanjakalna, 99% jalmi (kalebet umat Muslim) henteu uninga ngeunaan kajantenan asli eta.]

Kalintangpentingna pisankanggo balarea uninga ngeunaanKajantenan Anu Saleresna ngeunaan Ayat-Ayat Setan. Teu aya kajantenan sanesna anu tiasa nembongkeun ‘kasalahan manusa’ dina naon anu disebat ‘wahyu ilahi’ kalayan sakitu jéntréna sapertos kajantenan Ayat-Ayat Setan ieu.

Hanjakalna, 99% jalmi (kalebet umat Muslim) henteu uninga ngeunaan kajantenan asli eta.

Hal ieu jalaran Bapa Rushdie nyerat novel fiksi kalayan nami "Satanic Verses", nanging eta teu aya pakaitna pisan sareng kajantenan asli Ayat-Ayat Setan. Kulantaran ayana salah paham ieu, kajantenan saleresna ngeunaan Ayat-Ayat Setan henteu kantos dugi ka balarea. Hanjakalna, ayeuna jalmi-jalmi henteu tiasa ngabentenkeun antawis naon anu janten kanyataan sareng naon anu mangrupi fiksi.

Para Mullah radikal ngamangpaatkeun kaayaan ieu sagemblengna sareng ngagunakeunana kanggo ngasut para pamuda Muslim kalayan suksés sarta ngeusian aranjeunna ku rasa kangéwa ka dunya Kulon.

Kasang Tukang:

Kaum pagan Mekah téh teu tiasa maca-nyerat sarta percanten kana tahayul. Aranjeunna nyembah seueur sesembahan. Aranjeunna henteu kabotan kana ayana sesembahan énggal, jalaran aya 360 arca di Ka’bah sarta rupa-rupa sélér nyembah arca anu bénten-bénten di dinya. Nanging aranjeunna henteu hoyong aya jalmi anu nuduh sesembahan aranjeunna minangka sesembahan anu palsu. Utamina nalika ékonomi aranjeunnaogé aya pakaitna sareng ibadah ka sesembahan-sesembahan éta, jalaran balarea daratang ka Mekah (Ka’bah) kanggo ngalaksanakeun Hajj unggal taun, sarta ku kituna ngajantenkeun aranjeunna langkung beunghar.

Muhammad ngalakukeun kalepatan ku cara ngawitan agami énggalna kalayan nuduh sesembahan aranjeunna minangka sesembahan anu palsu. Muhammad hoyong monopoli kana sadaya ékonomi kaagamaan, anu tangtosna henteu ditampi kalayan sae ku masarakat Mekah.

Sateuacan Muhammad, umat Yahudi sareng Kristen ogé ngalakukeun usaha-usaha sapertos kitu kanggo nyingkirkeun sesembahan kaum pagan, nanging aranjeunna ogé gagal.

Sawatara lami ti dinya, Muhammad nyadari kalepatanana. Kulantaran kitu, anjeunna ngadamel rencana énggal kanggo rukun deui sareng masarakat Mekah ku cara muji sesembahan aranjeunna, supados masarakat Mekah nampi Allah salaku sesembahan anu énggal ogé, sareng anjeunna salaku nabi.

Kulantaran kitu, dumasar kana rencana énggal éta, Muhammad ngawitan nyarios ka kaom Quraisy yen anjeunna "miharep' sangkan Allah ogé nampi sesembahan masarakat Mekah gaduh kalungguhan anu luhur ogé. 

Dina hiji dinten, Muhammad sumping ka kumpulan kaom Quraisy, sarta anjeunna ngadugikeun yen Allah ngawitan ngintunkeun wahyu ka anjeunna ngalangkungan Gabriel (malaikat). Sareng saatos eta, Muhammad ngawitan ngaoskeun Surah an-Najm.

Di tengah-tengah Surah an-Najm, Muhammad ogé nyarioskeun perkawis dewi-dewi pagan sarta muji aranjeunna dumasar kana kalungguhan anu luhur sareng kakuatan aranjeunna kanggo masihan syafaat. Sadaya eta aya 4 ayat. 

وَاللاتِ وَالْعُزَّى وَمَنَاةَ الثَّالِثَةِ الأُخْرَى، فَإِنَّهُنَّ الْغَرَانِيقُ الْعُلَى وَإِنَّ شفاعتهن لَتُرْتَجَى

(Ayat 1)Naha aranjeun parantos mikiran ngeunaan al-Lat (dewi) sareng al-Uzza (dewi)

(Ayat 2)Sareng Manat, anu katilu (dewi)?

(Ayat 3)Ieu (3 dewi) téhsigamanuk bangau anu hiber luhur (hartosna gaduh kalungguhan anu luhur);

(Ayat 4)Saéstuna syafaat aranjeunna téh ditampi.

Nalika Muhammad parantos ngabéréskeun ngaoskeun sagemblengna Surah an-Najm, teras Muhammad sujud, sarta kaom Quraisy ogé ngiring sujud sasarengan sareng Muhammad bari nampi kalungguhan luhur dewi-dewi aranjeunna ogé.

Dewi-dewi pagan diibaratkeun sapertos manuk bangau anu hiber luhur, sedengkeun ‘hiber luhur’ sacara métaforis hartosna hiber luhur di langit anu langkung caket ka Allah - kanggo janten perantara (anu masihan syafaat).

Nanging rencana Muhammad ieu gagal total. Jalmi-jalmi tiasa ningali ‘kontradiksi’ anu jéntré dina ‘wahyu ilahi’ eta. Sateuacanna, wahyu-wahyu ilahi eta terus-terusan nuduh sesembahan pagan salaku sesembahan anu palsu, nanging wahyu énggal ieu kalahka negeskeun yen aranjeunna téh sesembahan anu leres kalayan gaduh kalungguhan anu luhur sarta kakuatan kanggo masihan syafaat. 

Ku kituna, kalintang gampilna kanggo kaum pagan Mekah nyandak kacindekan yen teu aya Allah di langit sarta yen Muhammad ku nyalira anu ngareka-reka wahyu-wahyu eta. Aranjeunna ngawitan ngaléléwé Muhammad langkung parah saatos kajantenan eta.

Nalika Muhammad ningali kagagalan rencanana, anjeunna kapeksa ngadamel carita énggal. Dina carita énggal ieu, anjeunna ngawitan nyarios ka balarea yen Allah henteu ngintunkeun wahyu naon waé ngeunaan kalungguhan luhur sesembahan pagan, nanging éta sadayana mangrupi kalepatan anjeunna (hartosna Muhammad) jalaran Setan parantos nyasabkeun anjeunna dina ngucapkeun 2 Ayat-Ayat Setan éta.

Dina carita anu nembé didamel ieu, Muhammad nyarios ka kaom Quraisy yen:

  • Gabriel sumping ka Muhammad sarta nyuhunkeun anjeunna kanggo marios deui ayat-ayat anu parantos didugikeun sateuacanna ka anjeunna.

  • Ku kituna, Muhammad ngaoskeun ayat-ayat Setan eta di payuneun Gabriel, anu nuju muji sesembahan kaom Quraisy.

  • Saterusna Gabriel nyarios ka anjeunna yen eta sanes ayat-ayat anu dicandak ku anjeunna ti Allah, nanging eta mangrupi ayat-ayat Setan, anu disebabkeun ku Setan sangkan diaoskeun ku anjeunna.

  • Sareng saatos eta, Muhammad ngadugikeun yen Allah ngintunkeun 2 ayat deui salaku wahyu, anu unina sapertos kieu:

    (Surah Hajj 22:52) Sareng Kami henteu ngutus saurang rasul atanapi nabi ogé sateuacan anjeun, kajaba nalika anjeunna "miharep', setan ngasupkeun (Ayat-Ayat Setan) kanakahoyongna, ku kituna Gusti'ngabatalkeun' naon anu diasupkeun ku setan eta. Teras Allah ngajantenkeun ayat-ayat-Na janten jéntré deui (ku cara ngahapus ayat-ayat Setan anu parantos dibatalkeun). Mantenna (Allah) ngajantenkeun naon anu diasupkeun ku Setan salakuUjian pikeun jalmi-jalmi anu dina jero manahna aya panyakit (munafik sareng kufur) sarta anu manahna parantos teuas.

  • Ku kituna Muhammad saatosna ngahapus 2 Ayat-Ayat Setan eta ti Surah an-Najm kalayan nami ‘pembatalan’ (abrogasi), sarta ku kituna ayat-ayat eta ayeuna parantos teu aya deui dina Quran. 

Kajantenan Ayat-Ayat Setan dina Riwayat-Riwayat:

Al-Baghawi nyatet kajantenan ieu dina Tafsirna (Tautan):

Ibn `Abbas, Muhammad ibn Ka`b al-Qurazi sareng ahli tafsir Quran sanesna nyarioskeun yennalika Nabi – mugi Allah maparin rahmat sareng kasalametan ka anjeunna – ningali kaomna ngajauhan sarta karasa beurat pisan kanggo anjeunna ningali jarak anu beuki tebih antawis aranjeunna sareng naon anu dicandak ku anjeunna ti Allah, anjeunna miharep dina manahna (tamanna fi nafsihi) sangkan sumping ti Allah hal anu tiasa ngaraketkeun antawis anjeunna sareng kaomna, jalaran anjeunna kalintang hoyongna sangkan aranjeunna ngagaduhan kaimanan. Nalika anjeunna nuju aya dina kumpulan Quraisy dina hiji dinten, Allah nurunkeun Surah al-Najm (ngalangkungan Jibril), saterusna Rasulullah – mugi Allah maparin rahmat sareng kasalametan ka anjeunna — ngawitan ngaoskeunana:

  1. 'Demi bentang nalika surup! Sahabat maraneh (Muhammad) henteu sasar sarta henteu nyasar, sarta henteu nyarios tina hawa nafsu…"

.… dugi ka anjeunna dugi kana dawuhan-Na:

    1. Naha parantos nitenan Al Lat sareng Al Uzza?
    2. Sareng Manat, anu katilu, anu sejenna?

saterusna setan ngasupkeun kana lisan anjeunna (alqa al-shaytan `ala lisanihi) ngeunaan naon anu dicaritakeun ku anjeunna ka dirina nyalira sarta anu nuju diarep-arep ku anjeunna:

(Ayat Setan 1)Éta téh manuk-manuk bangau anu hiber luhur 

(Ayat Setan 2)Saéstuna syafaat aranjeunna téh kalintang diarep-arepna!

Nalika kaom Quraisy ngadangu hal ieu, aranjeunna kalintang bingahna. Rasulullah neraskeun ngaosna dugi ka tungtung Surah, dina waktos eta anjeunna sujud, sarta umat Muslim ogé ngiring sujud sasarengan sareng anjeunna, kitu ogé sadaya jalmi pagan anu aya di jero masjid ... Nalika sonten sumping, Jibril sumping ka Rasulullah – mugi Allah maparin rahmat sareng kasalametan ka anjeunna – sarta nyarios: “He Muhammad! Naon anu parantos anjeun lakukeun? Anjeun parantos ngaoskeun ka balarea hal anu henteu kantos ku kuring dicandak ti Allah Nu Maha Agung tur Maha Kawasa.” Ngadangu hal ieu, Nabi – mugi Allah maparin rahmat sareng kasalametan ka anjeunna – kalintang sedihna sarta ngaraos sieun pisan ku Allah (swt). Ku kituna, Allah nurunkeun ayat di handap ieu kanggo ngalilipur anjeunna, jalaran Mantenna salawasna maha welas asih ka anjeunna:

{Henteu]{style=“font-weight: 400;”}kantos Kami ngutus saurang rasul atanapi nabi ogé sateuacan anjeun, kajaba nalika anjeunna ngaoskeun (wahyu) setan ngasupkeun (hal-hal sejen) kana naon anu diaoskeunana. Nanging Allah ngahapus naon anu diasupkeun ku setan eta. Teras Allah netepkeun ayat-ayat-Na. Allah teh Maha Uninga tur Maha Wijaksana. Mantenna (Allah) ngajantenkeun naon anu diasupkeun ku Setan salakuUjian pikeun jalmi-jalmi anu dina jero manahna aya panyakit (munafik sareng kufur) sarta anu manahna parantos teuas.} (Surah al-Hajj 22:52)

Nalika ayat ieu diturunkeun, kaum pagan Mekah nyarios yen Muhammad ngaraos isin parantos muji sesembahan urang, sarta ku kituna anjeunna ngarobih cariosanana.

Aya 50 Riwayat dina sumber-sumber Islam ngeunaan kajantenan Ayat-Ayat Setan. Salira tiasa maos hal eta dina buku "Before Orthodoxy: The Satanic Verses in Early Islam' ku Prof. Shahab Ahmed. 

Kritik:

  1. Kajantenan ieu lumangsung 5 taun saatos Muhammad nampi kanabianana. Kunaon atuh Muhammad henteu uninga sanajan parantos 5 taun upami sesembahan pagan eta mangrupi sesembahan anu palsu atanapi sesembahan saleresna kalayan gaduh kalungguhan anu luhur?

  2. Malah masarakat Mekah (Quraisy) tiasa ningali ‘kontradiksi’ anu kalintang ageungna dina wahyu-wahyu eta sarta aranjeunna ngawitan ngaléléwé Muhammad kulantaran hal eta. Kunaon atuh Muhammad henteu tiasa ningali hal eta? Eta mangrupi kontradiksi anu sakitu ageungna sahingga Muhammad kedahna nolak Ayat-Ayat Setan eta ku nyalirasaharita keneh.

  3. Sareng nalika Gabriel nuju nurunkeun ayat-ayat eta, kumaha tiasa Setan ngawasa Muhammad di payuneun anjeunna? Kunaon Gabriel henteu ngahalangan Setan saharita keneh? Dumasar kana ajaran Islam, mung manusa anu henteu tiasa ningali Setan, nanging setan mah henteu tiasa nyumput ti para malaikat.

  4. Sarta sanajan urang kedah percanten yen Gabriel henteu tiasa ningali Setan, nanging Gabriel tangtosna tiasa ngadangu naon anu diaoskeun ku Muhammad ka kumpulan kaum pagan eta. Kunaon Gabriel harita henteu ngélingan Muhammad sarta ngeureunkeun anjeunna saharita keneh? Gabriel kedahna henteu ngantep Muhammad angkat ti kumpulan Quraisy eta sateuacan ngingetkeun anjeunna ngeunaan kalepatanana anu fatal sarta ngalempengkeunana.

  5. Sareng anu langkung ahéng nyaéta Muhammad ngakukeun nalika Gabriel sumping ka anjeunna saatosna, Gabriel masih kénéh henteu terang yen Setan parantos nyasabkeun Muhammad dina ngaoskeun Ayat-Ayat Setan eta, sarta anjeunna ogé henteu uninga naon anu lumangsung dina kumpulan eta. Gabriel nembé terang ngeunaan hal eta saatos anjeunna nyuhunkeun Muhammad marios deui ayat-ayat anu parantos didugikeun ka anjeunna beurang eta.

  6. Sareng Allah ogé henteu campur tangan salami kajantenan eta lumangsung, sarta Mantenna ngantep Muhammad muji sesembahan pagan eta.

  7. Nanging dina waktos sonten, Allah saharita kénéh janten aktif, sarta Mantenna langsung nurunkeun ayat-ayat Surah Hajj, di mana Mantenna ngawitan ngalilipur Muhammad ku cara ngadawuh yen sadaya nabi sateuacan anjeunna ogé parantos disasabkeun ku Setan dumasar kana kahoyong aranjeunna.

  8. Nanging patarosanana nyaéta, kunaon Allah ngantep Setan nyasabkeun para utusan-Na? Saterusna Allah masihan alesan kuno anu sami yen Mantenna hoyong ngayakeun ”ujian“.
    Nanging di dieu aya patarosan sanesna: “Ujian pikeun saha?”
    Nalika Muhammad nyalira parantos sasar, sarta gagal dina ujian eta, sarta ngawitan mikir yen sesembahan kaum pagan gaduh kalungguhan anu luhur malah dugi ka sujud ka aranjeunna, kumaha jalmi sanes tiasa gaduh kasempetan kanggo lulus tina naon anu disebat ‘ujian’ ieu?
    Kulantaran kitu, sasarengan sareng Muhammad, sadayana sujud ka sesembahan pagan eta, kalebet sadaya umat Muslim anu aya dina kumpulan harita. Teu aya saurang Muslim ogé anu ngaoskeun: "Lahola Wala Quwat لاحول واللہ قوۃ " harita, sarta teu aya saurang ogé anu nyarios ka Muhammad yen eta mangrupi Ayat-Ayat Setan. Sadayana sapuk gagal dina ujian eta sasarengan sareng Muhammad.
    Kulantaran kitu, sanajan urang nganggap yen Allah teh saleresna aya, masih keneh aya patarosan ngeunaan ‘kawicaksanan’ Allah, kunaon Mantenna ngayakeun ujian anu tingkat kalulusanana parantos pasti 0%, sedengkeun nabina nyalira parantos disasabkeun ku Setan?

  9. Saterusna Allah janten sibuk ngabersihkeun kokotor tina Ayat-Ayat Setan eta.

  10. Sareng saatos ngahapus Ayat-Ayat Setan tina Quran, Allah ngagul-ngagul ngeunaan diri-Na yen balarea kedah ningali kana kakuatan-Na yen Mantenna gaduh kamampuan kanggo ngabersihkeun kokotor eta. Ku kituna, balarea kedah percanten ka Mantenna.

PS:

Alesan ngeunaan "Ujian' ieu teh kalintang anehna. Iraha waé anu nyerat Quran henteu tiasa ngajawab patarosan, anjeunna ngagunakeun alesan kuno anu sami ngeunaan ‘Ujian’ ieu. Contona, nalika umat Yahudi henteu nampi Muhammad salaku nabi Gusti, Muhammad janten ambek, sarta panyerat Quran marentahkeun kanggo ngarobah kiblat (ti Yerusalem ka Mekah). Nalika balarea nolak kana hal eta, panyerat Quran deui-deui masihan alesan anu sami yen Mantenna hoyong ngayakeun ‘Ujian’ kanggo terang saha anu satia ka Muhammad sareng saha anu ninggalkeun anjeunna (Quran 2:143). Anu langkung aneh deui nyaéta teu aya saurang ogé (boh Muslim atanapi munafik) anu ninggalkeun Muhammad kulantaran parobahan kiblat eta, hartosna tingkat kalulusan dina hal ieu nyaéta 100% sarta sadayana lulus tina ujian eta (kalebet sadaya jalmi munafik). Ku kituna, naon mangpaatna ujian sapertos kitu anu sadayana tiasa lulus, kalebet jalmi-jalmi munafik? Kanyataanana nyaéta ‘Ujian’ ieu mung saukur alesan anu diada-ada, sarta alesan anu saleresna tina parobahan kiblat eta nyaéta rasa kangéwa ka umat Yahudi. 

Aqidah Islam (Kaimanan): Sanajan 'keledai' tiasa ningali Setan, nanging Nabi sareng Gabriel henteu tiasa

Di hiji sisi, Islam ngakukeun yen sanajan ‘keledai’ gaduh kakuatan kanggo ningali Setan sarta ngingetkeun balarea ngeunaan ayana Setan. Nanging di sisi sanesna, Nabi Muhammad sareng Gabriel henteu tiasa ningali Setan sarta ku kituna Setan ngawasa sadayana, nyaéta Muhammad, Gabriel, sareng wahyu eta.

Shahih Bukhari, Permulaan Makhluk (Tautan):

Nabi ngadawuh, 'Nalika aranjeun ngadangu kongkorongok hayam jago, nyuhunkeun kurnia ti Allah jalaran hayam jago eta parantos ningali malaikat. Sareng nalika aranjeun ngadangu sora keledai, nyuhunkeun panyalindungan ka Allah ti Setan jalaran keledai eta parantos ningali Setan.'

Di tempat sanes, Nabi ngagul-ngagul ngeunaan kakuatanana yen anjeunna sakitu kuatna sahingga sanes mung tiasa ningali Setan, nanging anjeunna ogé ampir nyekék Setan eta dugi ka maot.

Shahih Bukhari, Permulaan Makhluk (Tautan):

Nabi kantos ngalaksanakeun salat sarta ngadawuh, 'Setan sumping ka payuneun kuring sarta nyobian ngaganggu salat kuring, nanging Allah maparin kakuatan ka kuring pikeun ngéléhkeunana sarta kuring nyekék anjeunna. Teu aya mamang deui, kuring niat meungkeut anjeunna kana salah sahiji tihang masjid supados nalika maraneh gugah dina dinten enjing tiasa ningali anjeunna.'

Di hiji sisi, Nabi Muhammad gaduh kalungguhan anu sakitu luhurna sahingga impian jalmi biasa ogé janten kebal tina Setan nalika Nabi Muhammad aya dina impianana, nanging di sisi sanesna Nabi Muhammad nyalira henteu kebal tina panyasaban ku Setan.

Shahih Bukhari, Kitab Tafsir Impian (Tautan):

Nabi ngadawuh, 'Sing saha anu parantos ningali kuring dina impian, maka teu aya mamang deui, anjeunna saleresna parantos ningali kuring, jalaran Setan henteu tiasa nyaruakeun wujud kuring.'

Sareng di hiji sisi, Nabi teh sakitu agungna sahingga tiasa ngajantenkeun jalmi sanes kebal tina Setan, nanging di sisi sanesna anjeunna henteu tiasa nangtayungan diri anjeunna sorangan tina panyasaban Setan.

Shahih Bukhari, Kitab Permulaan Makhluk (Tautan):

Kuring angkat ka Syam (sarta naros, 'Saha anu aya di dieu?'), jalmi-jalmi ngajawab, 'Abu Ad-Darda.' Abu Darda nyarios, 'Naha jalmi anu parantos ditangtayungan ku Allah tina Setan, (sakumaha didawuhkeun ku Rasulullah) aya di antara maraneh?'. Perawi kadua, Mughirah nyarios yen jalmi anu parantos dipaparin panyalindungan ku Allah ngalangkungan lisan Nabi nyaéta Ammar (bin Yasir).

Di dieu salira tiasa ningali ‘kontradiksi’ dina naon anu disebat wahyu ilahi, anu dina tungtungna bakal ngarah kana hiji kacindekan yen saleresna Muhammad nyalira anu ngadamel wahyu-wahyu eta. 

Ayat-Ayat Awal Surah an-Najm sareng nasib sial Muhammad

Nalika Muhammad ngawitan agami énggalna sarta ngakukeun yen aya Malaikat sumping ka anjeunna ti Gusti mawa wahyu, masarakat Mekah biasana ngaléléwé anjeunna sarta nyarios yen anjeunna parantos disasabkeun ku Setan. 

Ku kituna, nalika Muhammad ngawitan ngaoskeun Surah an-Najm dina kumpulan masarakat Mekah, dina bagian awal pisan tina Surah ieu, anjeunna nolak tuduhan yen anjeunna parantos disasabkeun ku Setan. 

Ayat-ayat awal tina Surah ieu nyaéta sapertos kieu:

Surah an-Najm, Ayat 1 dugi ka 5

Demi béntang nalika surup,- Babaturan maranéh [Muhammad] tehhenteu sasar sarta henteu nyasar.Sareng henteu nyarios tina hawa nafsuna sorangan. Hal eta teu aya sanes mangrupi wahyu anu diturunkeun, anu parantos diajarkeun ku anu ngagaduhan kakuatan kalintang ageungna.

Ieu mangrupi "nasib sial' anu kalintang ageungna kanggo Muhammad yen dina Surah anu sami ieu, anjeunna saatosna kedah ngabenerkeun tuduhan yen anjeunna parantos disasabkeun ku Setan, hartosna Setan parantos hasil ngajantenkeun Muhammad muji sesembahan pagan eta. Sareng nampi tuduhan parantos disasabkeun ieu teh kalintang patukang-tonggohna sareng ayat-ayat awal tina Surah an-Najm.

Nanging hal ieu janten 'nasib mujur' anu kalintang ageungna kanggo urang, jalaran urang tiasa kalayan gampil ningali ‘kasalahan manusa’ dina naon anu disebat wahyu ilahi ngalangkungan hal ieu sarta kalayan gampil nyandak kacindekan yen teu aya Allah di langit, sarta Muhammad nyalira anu ngadamel wahyu-wahyu eta, anu ngajantenkeun anjeunna ngalakukeun kasalahan-kasalahan manusa dina wahyu eta. 

 

****

Upami salira palay uninga langkung seueur ngeunaan Kajantenan Ayat-Ayat Setan ieu, mangga aos artikel lengkep kami ngeunaan perkawis ieu: 

Ayat-Ayat Setan: Kajantenan ASLI anu nembongkeun 'Kasalahan Manusa' dina Wahyu Ilahi ⭐ ᵐᵘˢᵗ⁻ʳᵉᵃᵈ ⭐

Pariksa & nalungtik

Sadaya klaim anu disayogikeun dina tulisan ieu diturunkeun langsung tina sumber Islam primér (Quran, Hadits Sahih, sareng Tafsiran klasik). Pamiarsa didorong pisan pikeun ngaklik rujukan sareng pariksa kontéks sacara mandiri.

CC0
Dédikasi Domain Publik Creative Commons CC0

Punten tiasa nyalin, narjamahkeun, ngédit, nyebarkeun deui, atanapi nyitak artikel ieu. Taya attribution diperlukeun.